რა აქცევს "რა? სად? როდის?-ის" კითხვას კარგ კითხვად? - ეპიზოდი I - აკტეონი
03/20/2025 15:44:32
   ავტორი : ბექა ხოჯავა.

თქვენ წინაშეა დასაწყისი ბლოგპოსტების სერიისა, რომელიც ძირითადად "რა? სად? როდის?-ის" სპორტულ ვერსიას დაეთმობა. სერიის ფარგლებში "რსრ-ს" (შემდგომში დროის მოგების მიზნით "რა? სად? როდის?-ის" აღსანიშნად ამ აბრევიატურას გამოვიყენებთ) საკმაოდ გამოცდილი რედაქტორი შეეცდება შეკითხვების დაწერილ მსურველებს აჩვენოს მისი აზრით კარგი შეკითხვის მაგალითები და ხაზი გაუსვას ფაქტორებს, რაც მისი აზრით შეკითხვის მაღალ ხარისხს განაპირობებს. 

 

სერიას ვიწყებთ გამოცდილი ავტორ/რედაქტორის გიორგი გვეტაძის შეკითხვით, რომელიც 2025 წლის 2 მარტს  დაისვა საავტორო ტურნირს "Quattro Formaggi-ზე". პირველ რიგში თავად შეკითხვის ტექტს გთავაზობთ უცვლელი სახით:

 

42.[დასარიგებელი მასალა:

 

როცა აქტეონი, ძე არისტეას 

]

თქვენ წინაშეა ცნობილი პოეტის ლექსის სათაური, რომლის ერთ სიტყვაში ჩვენ ერთი ასო შევცვალეთ. აღადგინეთ შეცვლილი სიტყვა.

 

პასუხი: აკტეონი

კომენტარი: ლექსი მითოლოგიურ პერსონაჟზე, აქტეონზეა, თუმცა მისი ავტორი გახლავთ გალაკტიონი, რომელმაც პერსონაჟის სახელი ისევე გადააკეთა, როგორც საკუთარი სახელი.

წყარო: ბმული

 

ავტორი: გიორგი გვეტაძე

 

სახეზე გვაქვს დასარიგებელი მასალა, რომელშიც ტექსტის ავტორები მცირე ცვლილების აღდგენას გვთხოვენ. ერთი შეხედვით, ტექსტში შესაცვლელი არაფერი სჩანს, რადგან დარიგებული წინადადება "როცა აქტეონი, ძე არისტეას" აბსოლუტურად გამართული ქართულითაა დაწერილი. მაშასადამე უნდა ვეძიოთ "შეცდომა", რომელიც ორიგინალ ტექსტში შეიძლებოდა ყოფილიყო განგებ დაშვებული და კითხვის ავტორებმა "შეასწორეს".

 

მხოლოდ ამგვარი, შებრუნებული ლოგიკითაა შესაძლებელი მისვლა "კტ" დიფთონგამდე, რომელსაც არამხოლოდ ტექსტში არსებულ სიტყვა "აკტეონში", არამედ მისი ცნობილი ავტორის, გალაკტიონ ტაბიძის სახელშიც ვხვდებით, რომელშიც ხსენებული დიფთონგი ავტორმა სპეციალურად შეიტანა მისი სახელის სხვა "გალაქტიონებისგან" გამოსარჩევად.

 

ჩვენი აზრით, სწორედ ამგვარი მიგნება და ლექსში არსებული სიტყვასა და თავად პოეტის სახელს შორის არსებული ამგვარი კავშირი განაპირობებს კითხვის წარმატებას, რაც ადგილზეც, გატესტვის მომენტშიც და პაკეტზე მუშაობისასაც (პროცესს როგორ სამუშაო ჯგუფის ერთ-ერთი წევრი თავადაც ვესწრებოდი) გამოიხატა.